Εξειδίκευση: ΧΑΠ, Άσθμα, Λειτουργικός έλεγχος αναπνοής (DLCO, FeNO)
Εξειδίκευση σε ΧΑΠ, άσθμα, διάμεσα πνευμονικά νοσήματα και λειτουργικό έλεγχο αναπνοής (DLCO, FeNO)
πνευμονολόγος στο σπίτι,γιατρός στο σπίτι,κατοικον ιατρική επισκεψη,SOS ιατροί,home care,ygeiastospiti,doctoranytime,πνευμονολόγοι εοπυυ
Υπνική Άπνοια
'Οταν ο ύπνος δεν ξεκουράζει
Η υπνική άπνοια είναι μια συχνή διαταραχή του ύπνου, όπου η αναπνοή σταματά ή μειώνεται επανειλημμένα στη διάρκεια της νύχτας. Συχνά εκδηλώνεται με ροχαλητό, ανήσυχο ύπνο, πρωινή κόπωση και υπνηλία μέσα στην ημέρα.
Η μη διαγνωσμένη υπνική άπνοια μπορεί να σχετίζεται με υπέρταση, καρδιακές αρρυθμίες, αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ημερήσια υπνηλία, τροχαία ατυχήματα και κακή ποιότητα ζωής.
Πόσο συχνή είναι η υπνική άπνοια;
Η υπνική άπνοια είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο πιστεύουμε. Σε ελληνικά δεδομένα από τη Θεσσαλία, περίπου 1 στους 4 ενήλικες εμφάνιζε υψηλό κίνδυνο αποφρακτικής υπνικής άπνοιας με βάση ειδικό ερωτηματολόγιο. Διεθνώς, η αποφρακτική υπνική άπνοια εκτιμάται ότι αφορά περίπου 9–38% των ενηλίκων, ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το βάρος και τα κριτήρια διάγνωσης.
Το σημαντικό είναι ότι η υπνική άπνοια παραμένει συχνά αδιάγνωστη. Πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι έχουν άπνοιες, γιατί τα επεισόδια συμβαίνουν στον ύπνο και συχνά φαίνονται μόνο ως ροχαλητό, κόπωση, υπνηλία, πρωινός πονοκέφαλος ή κακή ποιότητα ύπνου. Διεθνείς εκτιμήσεις (Αmerican Academy of Sleep Medicine) αναφέρουν ότι έως και 80–90% των ατόμων με υπνική άπνοια μπορεί να μην έχουν διαγνωστεί.
Τι συμβαίνει στην υπνική άπνοια;
Στη διάρκεια του ύπνου οι μύες του λαιμού χαλαρώνουν. Σε ορισμένους ανθρώπους, ο αεραγωγός δεν μένει αρκετά ανοιχτός: μπορεί να στενέψει σημαντικά ή να κλείσει προσωρινά.
Όταν η αναπνοή διακόπτεται πλήρως, μιλάμε για άπνοια. Όταν η αναπνοή μειώνεται σημαντικά, χωρίς να σταματά τελείως, μιλάμε για υπόπνοια.
Και στις δύο περιπτώσεις ο ύπνος μπορεί να διακόπτεται, το οξυγόνο να πέφτει και ο οργανισμός να “ξυπνά” στιγμιαία για να ξανανοίξει ο αεραγωγός. Η αποφρακτική υπνική άπνοια περιγράφεται ακριβώς ως επεισόδια πλήρους ή μερικής σύμπτωσης του ανώτερου αεραγωγού στον ύπνο, με πτώσεις οξυγόνου ή αφυπνίσεις.
Γιατί μπορεί να συμβεί;
Η υπνική άπνοια συνήθως δεν οφείλεται σε έναν μόνο λόγο. Μπορεί να σχετίζεται με:
-
αυξημένο σωματικό βάρος ή αυξημένη περίμετρο λαιμού
-
ανατομικούς παράγοντες στον λαιμό, τη γλώσσα, τη μαλακή υπερώα ή τη γνάθο
-
ρινική απόφραξη, στραβό διάφραγμα ή χρόνια ρινίτιδα
-
κατανάλωση αλκοόλ το βράδυ
-
χρήση ορισμένων κατασταλτικών ή υπνωτικών φαρμάκων
-
ηλικία, φύλο, ορμονικούς και γενετικούς παράγοντες
Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με στραβό διάφραγμα έχει υπνική άπνοια. Σημαίνει όμως ότι η ανατομία και η λειτουργία του ανώτερου αεραγωγού παίζουν σημαντικό ρόλο.
Γιατί δεν πρέπει να αγνοείται;
Η υπνική άπνοια δεν είναι απλώς ροχαλητό. Όταν επαναλαμβάνονται πολλές άπνοιες μέσα στη νύχτα, ο οργανισμός στρεσάρεται, το οξυγόνο μπορεί να πέφτει και ο ύπνος γίνεται κακής ποιότητας, ακόμη κι αν ο ασθενής κοιμάται πολλές ώρες.
Η μη διαγνωσμένη υπνική άπνοια μπορεί να σχετίζεται με υπέρταση, καρδιακές αρρυθμίες, αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ημερήσια υπνηλία, τροχαία ατυχήματα και κακή ποιότητα ζωής.
Υπάρχουν διαφορετικές μορφές άπνοιας;
Η συχνότερη μορφή είναι η αποφρακτική υπνική άπνοια, όπου ο άνθρωπος προσπαθεί να αναπνεύσει, αλλά ο αεραγωγός στενεύει ή κλείνει προσωρινά.
Υπάρχει όμως και η κεντρική υπνική άπνοια, όπου το πρόβλημα δεν είναι κυρίως το “κλείσιμο” του αεραγωγού, αλλά η ρύθμιση της αναπνοής από τον εγκέφαλο. Αυτή μπορεί να σχετίζεται με καταστάσεις όπως καρδιακή ανεπάρκεια, εγκεφαλικό επεισόδιο, νευρολογικά νοσήματα ή χρήση οπιοειδών φαρμάκων.
Γι’ αυτό η μελέτη ύπνου δεν δείχνει μόνο “αν υπάρχει άπνοια”, αλλά βοηθά να εκτιμηθεί τι είδους διαταραχή υπάρχει, πόσο σοβαρή είναι και ποια αντιμετώπιση ταιριάζει στον κάθε ασθενή.
Συμπτώματα που πρέπει να μας ανησυχήσουν
Η υπνική άπνοια πρέπει να διερευνάται όταν υπάρχει έντονο ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή που παρατηρεί ο/η σύντροφος, απότομο ξύπνημα με αίσθημα πνιγμού ή λαχάνιασμα, πρωινός πονοκέφαλος, ξηροστομία, ανήσυχος ύπνος, συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις ή έντονη υπνηλία και κόπωση μέσα στην ημέρα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα συμπτώματα συνυπάρχουν με υπέρταση, αρρυθμίες, αυξημένο βάρος, σακχαρώδη διαβήτη ή μειωμένη συγκέντρωση στην οδήγηση και στην εργασία.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
H διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στο ροχαλητό ή σε ένα smartwatch. Χρειάζεται σωστή ιατρική εκτίμηση και, όταν υπάρχει ένδειξη, μελέτη ύπνου με ειδική φορητή συσκευή που καταγράφει την αναπνοή, το οξυγόνο και άλλα σημαντικά στοιχεία κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η πολυσωματογραφική καταγραφή PSG γίνεται σε ειδικά εργαστήρια που υπάρχουν
σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία που διαθέτουν κατάλληλο εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό (ιατρό και τεχνικό).Επειδή σύμφωνα με διεθνή δεδομένα ο όγκος των ανθρώπων που πάσχουν από διαταραχές ύπνου ε΄ναι τεράστιος για τα δεδομένα των εργαστηρίων είναι αδύνατο να ελεγχθούν όλοι οι ασθενείς και έτσι υπάρχει η μελέτη ύπνου που γίνεται στο σπίτι και καταγράφει τις ποιο σημαντικές παραμέτρους που απαιτούνται για την διάγνωση πάνω από 90-95% των διαταραχών του ύπνου
Στο ιατρείο οργανώνεται κατ’ οίκον πολυκαταγραφική μελέτη ύπνου για τη διερεύνηση ροχαλητού και πιθανής υπνικής άπνοιας. Η εξέταση γίνεται στο σπίτι, στο φυσικό περιβάλλον του ασθενούς, με φορητή συσκευή και αισθητήρες.
Μετά την επιστροφή της συσκευής, τα δεδομένα αξιολογούνται ιατρικά και συζητούνται τα αποτελέσματα, η βαρύτητα του προβλήματος και τα επόμενα βήματα.
Τι μπορεί να δείξει η μελέτη ύπνου;
-
Αν υπάρχουν άπνοιες ή υπόπνοιες
-
Πόσο συχνά συμβαίνουν
-
Αν πέφτει το οξυγόνο τη νύχτα
-
Αν το πρόβλημα είναι ήπιο, μέτριο ή σοβαρό
-
Αν υπάρχει ανάγκη για θεραπεία
-
Αν χρειάζεται CPAP ή άλλη αντιμετώπιση
Θεραπεία και CPAP
Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα της υπνικής άπνοιας, τα συμπτώματα και το συνολικό ιστορικό του ασθενούς.
Η θεραπεία με CPAP είναι η πιο βασική και αποτελεσματική θεραπεία για την αποφρακτική υπνική άπνοια, ιδιαίτερα όταν η διαταραχή είναι μέτρια ή σοβαρή ή όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως έντονη υπνηλία, κόπωση, υπέρταση ή καρδιαγγειακός κίνδυνος.
Σε αντίθεση με πιο απλές λύσεις, όπως η αλλαγή θέσης στον ύπνο ή το ειδικό ενδοστοματικό μασελάκι, το CPAP δρα άμεσα στον βασικό μηχανισμό της αποφρακτικής άπνοιας: κρατά τον ανώτερο αεραγωγό ανοιχτό με ήπια θετική πίεση αέρα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Έτσι μειώνονται οι άπνοιες, οι υπόπνοιες, οι πτώσεις του οξυγόνου και οι μικροαφυπνίσεις που καταστρέφουν την ποιότητα του ύπνου.
Η θεραπεία θέσης και ο ενδοστοματικός νάρθηκας μπορεί να βοηθήσουν σε επιλεγμένους ασθενείς, κυρίως σε ηπιότερες ή θέση-εξαρτώμενες μορφές υπνικής άπνοιας. Δεν αντικαθιστούν όμως πάντα το CPAP, ειδικά όταν η άπνοια είναι πιο σοβαρή ή όταν υπάρχουν συνοδά νοσήματα.
Στο ιατρείο γίνεται αναλυτική αξιολόγηση της μελέτης ύπνου και συζήτηση για την κατάλληλη θεραπεία. Όταν υπάρχει ένδειξη για CPAP, γίνεται ενημέρωση του ασθενούς, επίδειξη της συσκευής και της μάσκας, βασική εκπαίδευση στη χρήση, καθοδήγηση για τη σωστή εφαρμογή και παρακολούθηση της συμμόρφωσης.
Ανάλογα με το αποτέλεσμα της μελέτης ύπνου και την κλινική εικόνα, μπορεί να γίνει ρύθμιση ή τιτλοποίηση της πίεσης, επιλογή κατάλληλης μάσκας και παρακολούθηση των δεδομένων της συσκευής, ώστε η θεραπεία να είναι όσο γίνεται πιο άνετη και αποτελεσματική για τον ασθενή.
.png)
Θεραπεία θέσης
Τοποθετούνταιι στην πλατη κατά τον ύπνοι
και εμποδίζουν τον ασθενή να κοιμάται σε ύπτια θέση(σε ειδικές περιπτώσεις)
.png)
Ενδοστοματικός
νάρθηκας
Τοποθετείται κατα τον ύπνο