Βιολογικοί παράγοντες στο άσθμα και στη ΧΑΠ – σύγχρονες θεραπείες και πώς μπορεί να αξιολογηθεί ένας ασθενής

Τα τελευταία χρόνια η θεραπεία των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων έχει αλλάξει σημαντικά. Εκτός από τις κλασικές εισπνεόμενες θεραπείες, υπάρχουν πλέον οι βιολογικοί παράγοντες, μια σύγχρονη κατηγορία φαρμάκων που στοχεύουν συγκεκριμένους μηχανισμούς φλεγμονής στους αεραγωγούς.

Οι θεραπείες αυτές χρησιμοποιούνται κυρίως σε ασθενείς με σοβαρό βρογχικό άσθμα, ενώ τα τελευταία χρόνια εξετάζεται και ο ρόλος τους σε ορισμένους ασθενείς με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).

Τι είναι οι βιολογικοί παράγοντες

Οι βιολογικοί παράγοντες είναι μονοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν συγκεκριμένες ουσίες του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλούν φλεγμονή στους βρόγχους.

Σε αντίθεση με τα συμβατικά φάρμακα, οι θεραπείες αυτές:

• στοχεύουν συγκεκριμένες κυτταροκίνες της φλεγμονής

• μειώνουν τις παροξύνσεις της νόσου

• βελτιώνουν τον έλεγχο των συμπτωμάτων

• επιτρέπουν σε πολλούς ασθενείς να μειώσουν τη χρήση κορτιζόνης

Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται μετά από εξειδικευμένη πνευμονολογική αξιολόγηση.

Ποιες βιολογικές θεραπείες χρησιμοποιούνται σήμερα

Σήμερα υπάρχουν αρκετές βιολογικές θεραπείες για το σοβαρό άσθμα, οι οποίες στοχεύουν διαφορετικούς μηχανισμούς της φλεγμονής.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Omalizumab (Xolair) – για αλλεργικό άσθμα

• Mepolizumab (Nucala) – για ηωσινοφιλικό άσθμα

• Benralizumab (Fasenra) – για σοβαρό ηωσινοφιλικό άσθμα

• Dupilumab (Dupixent) – για άσθμα με Type-2 φλεγμονή

• Tezepelumab (Tezspire) – νεότερη θεραπεία που στοχεύει πρώιμους μηχανισμούς φλεγμονής

Οι θεραπείες αυτές χορηγούνται με υποδόρια ένεση σε τακτά χρονικά διαστήματα και έχουν δείξει σημαντική μείωση των παροξύνσεων και βελτίωση της ποιότητας ζωής σε επιλεγμένους ασθενείς.

Υπάρχει ρόλος των βιολογικών θεραπειών στη ΧΑΠ;

Τα τελευταία χρόνια η έρευνα εξετάζει τον ρόλο των βιολογικών θεραπειών και στη ΧΑΠ, ιδιαίτερα σε ασθενείς με ηωσινοφιλική φλεγμονή και συχνές παροξύνσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις θεραπείες όπως το Dupixent ή το Nucala μπορεί να χρησιμοποιηθούν μετά από ειδική αξιολόγηση και διαδικασία έγκρισης, όταν η νόσος δεν ελέγχεται επαρκώς με την κλασική αγωγή.

Πώς εγκρίνεται μια βιολογική θεραπεία

Οι βιολογικοί παράγοντες είναι εξειδικευμένα φάρμακα και η χορήγησή τους γίνεται μετά από συγκεκριμένη διαδικασία.

Η αξιολόγηση συνήθως περιλαμβάνει:

• πλήρη πνευμονολογική εξέταση

• σπιρομέτρηση

• έλεγχο ηωσινοφίλων και άλλων βιοδεικτών

• καταγραφή των παροξύνσεων και της προηγούμενης θεραπείας

Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται και έγκριση από επιτροπή του ΕΟΠΥΥ.

Η θεραπεία απαιτεί συστηματική παρακολούθηση

Οι βιολογικές θεραπείες δεν αποτελούν θεραπεία που ξεκινά χωρίς παρακολούθηση.

Η σωστή αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

• τακτική παρακολούθηση από πνευμονολόγο

• επανεκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας

• αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία

• προσαρμογή της αγωγής όταν χρειάζεται

Η στενή παρακολούθηση είναι απαραίτητη για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Πότε πρέπει να γίνει αξιολόγηση για βιολογική θεραπεία

Ένας ασθενής με άσθμα ή ΧΑΠ μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση όταν παρουσιάζει:

• συχνές παροξύνσεις

• δύσκολο έλεγχο των συμπτωμάτων

• ανάγκη για συχνή κορτιζόνη

• αυξημένα ηωσινόφιλα

Σε αυτές τις περιπτώσεις η σύγχρονη πνευμονολογία διαθέτει πλέον νέες θεραπευτικές επιλογές που μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την πορεία της νόσου.

Αν έχετε άσθμα ή ΧΑΠ που δεν ελέγχεται καλά με την τρέχουσα θεραπεία σας, μπορείτε να απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο πνευμονολογικό ιατρείο για πλήρη αξιολόγηση και διερεύνηση των διαθέσιμων θεραπευτικών επιλογών.

Βιβλιογραφία

1. Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention 2024 Update. Available at: www.ginasthma.org

2. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Global Strategy for Prevention, Diagnosis and Management of COPD (GOLD Report 2024). Available at: www.goldcopd.org

3. Menzella F, et al. Biologic therapies for severe asthma: current insights and future directions. Journal of Asthma and Allergy. 2022.

4. Rabe KF, et al. Dupilumab for COPD with type-2 inflammation. New England Journal of Medicine. 2023.

5. Pavord ID, et al. Mepolizumab for eosinophilic COPD. New England Journal of Medicine. 2017.

6. Menzies-Gow A, et al. Tezepelumab in adults and adolescents with severe uncontrolled asthma. New England Journal of Medicine. 2021.

7. Bleecker ER, et al. Efficacy and safety of benralizumab for severe eosinophilic asthma. Lancet. 2016.

8. Busse W, et al. Omalizumab and the treatment of allergic asthma. Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2011.

9. FitzGerald JM, et al. Benralizumab, an anti–IL-5 receptor α monoclonal antibody, for severe asthma. Lancet. 2016.